Vurma veya ısırma davranışı yetişkinleri kaygılandırabilir. Bu davranış onaylanmamalıdır; ancak çocuğu “saldırgan” ya da “yaramaz” diye tanımlamak da çözüm sağlamaz. Küçük çocuklar yoğun duyguyu, alan ihtiyacını veya iletişim güçlüğünü bazen bedenleriyle gösterebilir. Yetişkinin görevi güvenliği sağlamak, sınırı netleştirmek ve yerine kullanılabilecek davranışı öğretmektir.
Önce güvenliği sağlayın
Sakin ama hızlı biçimde çocukların arasına girin. “Vurmana izin vermeyeceğim” gibi kısa bir cümle kullanın. Uzun açıklama için herkesin sakinleşmesini bekleyin. Yaralanma varsa okulun güvenlik ve aile bilgilendirme süreci uygulanmalıdır.
Çocuğu davranıştan ayırın
“Sen kötü bir çocuksun” yerine “Vurmak can acıtır” deyin. Bu ayrım hem sınırı korur hem de çocuğun davranışını değiştirebileceği mesajını verir. Utandırmak, kalabalık önünde sorgulamak veya zorla özür diletmek gerçek öğrenmeyi zorlaştırabilir.
Öncesinde ne olduğunu gözleyin
Davranış en çok oyuncak paylaşırken mi, kalabalıkta mı, yorgunken mi, geçiş saatlerinde mi ortaya çıkıyor? Okul ve aile birkaç gün boyunca öncesini, davranışı ve sonrasını kısa notlarla takip ederse ortak örüntüler görülebilir.
Kullanabileceği kelimeyi öğretin
Sakin bir anda “Ben oynuyorum”, “Sıra bende”, “Dur”, “Yardım eder misin?” gibi kısa cümleleri kukla veya rol oyunuyla çalışın. Çocuk yoğun duygudayken yeni bir beceri öğrenmekte zorlanabilir; prova sakin zamanda yapılmalıdır.
Uygun davranışı görünür kılın
Yalnızca sorun çıktığında değil, çocuk beklediğinde, yardım istediğinde veya eliyle nazikçe dokunduğunda bunu somut biçimde fark edin: “Oyuncağı istemek için kelimelerini kullandın.” Bu, hangi davranışın işe yaradığını anlamasını kolaylaştırır.
Okul ve ev aynı planı uygulasın
Sınır cümlesi, sakinleşme desteği ve alternatif davranış konusunda benzer bir yaklaşım kullanmak çocuğa öngörülebilirlik sağlar. Amaç ceza listesi oluşturmak değil; davranışın ne anlatmaya çalıştığını anlayıp güvenli beceri öğretmektir.
Davranış sıklaşıyor, şiddetleniyor, belirgin yaralanmalara yol açıyor veya çocuğun günlük ilişkilerini uzun süre etkiliyorsa çocuk doktoru ya da çocuk gelişimi/ruh sağlığı uzmanından değerlendirme istemek uygun olur. Bu yazı genel eğitim bilgisidir; bireysel değerlendirme yerine geçmez.